بازدید خبر: 2
احسان رنجبران_ پایگاه خبری «معدن نامه»: حمله هوایی به یکی از مناطق اصلی استخراج طلای سنتی در شمال شرق سودان و در نزدیکی مرز مصر، دست‌کم ۷۲ کشته بر جای گذاشته است. این رقم توسط یک گروه حقوق بشری سودانی اعلام شده اما هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده است. در همین حال منابع پزشکی در نخستین ساعات پس از حمله از ۱۳ کشته و ۲۸ زخمی خبر داده بودند.
حمله روز شنبه ۱۱ اکتبر به منطقه معدنی «جبل العُقیدات» در محدوده مرزی سودان، مصر و لیبی انجام شده است. این منطقه کوهستانی طی ماه‌های اخیر هزاران معدنچی سنتی را به خود جذب کرده است.
گروه حقوق بشری سودانی Emergency Lawyers اعلام کرده است که در این حمله دست‌کم ۷۲ کارگر معدن غیرنظامی کشته شده‌اند. این گروه نیروی هوایی مصر را عامل حمله معرفی کرده و گفته است حمله در خاک سودان انجام شده است. بااین‌حال این ادعا هنوز به‌صورت مستقل تأیید نشده و دولت مصر نیز تاکنون مسئولیت حمله را نپذیرفته است.
در ساعات نخست پس از حادثه شبکه پزشکان سودان آمار متفاوتی ارائه کرده و از کشته شدن دست‌کم ۱۳ کارگر و زخمی شدن ۲۸ نفر خبر داده بود. این نهاد پزشکی تأکید کرده بود که به دلیل شدت جراحات و دشواری دسترسی به مراکز درمانی، احتمال افزایش شمار قربانیان وجود دارد. بااین‌حال گزارش‌های میدانی بعدی ابعاد حادثه را بزرگ‌تر توصیف کردند. دو کارگر بازمانده از این حادثه که با خبرگزاری فرانسه گفت‌وگو کرده‌اند، از حضور هزاران نفر در منطقه و چندین نوبت بمباران خبر داده‌اند. یکی از بازماندگان گفته است یک هواپیما حدود ساعت ۸ صبح وارد منطقه شد و پنج بار مواضع معدن را هدف قرار داد. شاهد دیگر نیز گفته است پس از حمله کارگران در جهات مختلف پراکنده شدند و به همین دلیل هنوز مشخص نیست چه تعداد از افراد زیر آوار باقی مانده‌اند.
اتهام علیه مصر
درحالی‌که هویت هواپیمای مهاجم هنوز به‌طور مستقل مشخص نشده است، Emergency Lawyers نیروی هوایی مصر را مسئول حمله معرفی کرده است. Sky News نیز گزارش داده که نوع هواپیما و عامل حمله هنوز تأیید نشده است. بااین‌حال اتهام علیه مصر در شرایطی مطرح شده که این کشور پیش‌تر نسبت به فعالیت معدنکاران در این منطقه هشدار داده بود. شبکه پزشکان سودان اعلام کرده است که معدنچی‌ها بارها از سوی مقامات مصری برای ترک منطقه اخطار دریافت کرده بودند.
این حادثه دومین حمله هوایی گزارش‌شده به منطقه جبل العُقیدات در سال جاری محسوب می‌شود. در ماه ژوئن نیز حمله‌ای در همین محدوده ۲۳ کارگر را کشت. ارتش مصر در آن زمان انجام یک عملیات گسترده علیه استخراج غیرقانونی طلا و قاچاق سلاح را تأیید کرد، اما اعلام کرد عملیات در داخل قلمرو مصر انجام شده است. در جریان آن عملیات ۲۲۳ نفر از جمله ۱۳۶ تبعه خارجی بازداشت شدند.
طلای سودان و پیوند معدن و جنگ
اهمیت این حادثه تنها به تلفات معدنکاران محدود نمی‌شود. طلا یکی از مهم‌ترین منابع مالی جنگ داخلی سودان است. این جنگ از آوریل ۲۰۲۳ میان ارتش سودان و نیروهای شبه‌نظامی پشتیبانی سریع (RSF) ادامه دارد.
گزارش‌های سازمان ملل نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از طلای استخراج‌شده در سودان از مسیرهای غیررسمی از کشور خارج می‌شود. AP با استناد به گزارش هیئت کارشناسان سازمان ملل در سال ۲۰۲۴ نوشته است که بیش از نیمی از طلای استخراج‌شده سودان قاچاق می‌شود. در مناطق تحت نفوذ نیروهای مختلف، استخراج و تجارت طلا به یکی از مسیرهای تأمین مالی طرف‌های درگیر تبدیل شده است.
منطقه مرزی شمال شرق سودان نیز به دلیل ذخایر معدنی و موقعیت جغرافیایی خود اهمیت ویژه‌ای دارد. این منطقه در محدوده‌ای قرار گرفته که سودان و مصر بر سر مالکیت بخش‌هایی از آن اختلاف دارند و به‌ویژه مثلث حلايب از مهم‌ترین نقاط مورد مناقشه دو کشور است. مصر عملاً کنترل بخش عمده مثلث حلايب را در اختیار دارد درحالی‌که سودان همچنان مدعی مالکیت آن است.
از سوی دیگر قاهره از عبدالفتاح البرهان فرمانده ارتش سودان حمایت می‌کند و جنگ داخلی سودان را تهدیدی مستقیم برای امنیت مرزهای خود می‌داند. مرز طولانی دو کشور نیز طی سال‌های اخیر به مسیر مهمی برای جابه‌جایی طلا، کالاهای قاچاق و مهاجرت غیرقانونی تبدیل شده است.
آمار تلفات همچنان محل اختلاف است
در کنار رقم ۱۳ کشته که منابع پزشکی در ساعات نخست اعلام کردند و رقم ۷۲ کشته که Emergency Lawyers بعداً مطرح کرد، یک رسانه مستقل سودانی به نام سودان تریبون به نقل از سه بازمانده، شمار قربانیان را بیش از ۲۰۰ نفر اعلام کرده است. البته این رقم تاکنون از سوی منابع مستقل تأیید نشده و با توجه به شرایط میدانی باید با احتیاط بسیار بیشتری با آن برخورد کرد. بر همین اساس ۷۲ کشته مهم‌ترین رقم مطرح‌شده در گزارش‌های حقوق بشری است اما هنوز نمی‌توان آن را آمار قطعی تلفات دانست. همچنین تا زمان انتشار این گزارش هیچ مدرک مستقلی که مسئولیت حمله را به نیروی هوایی مصر نسبت دهد منتشر نشده است.