بازدید خبر: 2
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، عملکرد شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ شرکت ملی صنایع مس ایران نشان می‌دهد توسعه اکتشافات، افزایش شناخت از ظرفیت‌های معدنی و تقویت ذخایر قابل طراحی، همچنان از محورهای اصلی فعالیت این شرکت بوده است. نتایج اعلام‌شده از یک‌سو بیانگر رشد منابع و ذخایر در سطح شرکت و برخی معادن مهم آن است و از سوی دیگر، تصویری از وضعیت استخراج، ظرفیت حفاری و محدودیت‌های عملیاتی معادن ارائه می‌کند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از عملکرد این دوره، حفاری اکتشافی به ۲۳۷ هزار و ۱۸ متر رسیده و ذخایر قابل طراحی و منابع زمین‌شناسی شرکت به ترتیب رشد ۸.۳ و ۱۰.۶ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۴ داشته‌اند. در بخش بهره‌برداری نیز استخراج کانسنگ سولفوری افزایش یافته، هرچند کمبود مواد ناریه در دسترس بر بخشی از عملیات استخراج تأثیر گذاشته است.
حفاری اکتشافی؛ عبور ۶ درصدی از برنامه
یکی از شاخص‌های مهم عملکرد شرکت ملی صنایع مس ایران در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، میزان حفاری اکتشافی انجام‌شده است. بر اساس آمار اعلام‌شده، در این دوره ۲۳۷ هزار و ۱۸ متر حفاری اکتشافی ثبت شده که ۶ درصد فراتر از برنامه تعیین‌شده بوده است.
شرکت ملی صنایع مس ایران برای کل سال ۱۴۰۵ نیز اجرای ۵۰۰ هزار متر حفاری اکتشافی را هدف‌گذاری کرده است؛ برنامه‌ای که تحقق آن می‌تواند به تکمیل شناخت زمین‌شناسی محدوده‌های معدنی، بررسی امتداد ذخایر شناخته‌شده و شناسایی ظرفیت‌های جدید کمک کند.
اهمیت این فعالیت‌ها تنها در افزایش متراژ حفاری نیست. داده‌های حاصل از حفاری زمانی به پشتوانه مؤثر توسعه معدن تبدیل می‌شوند که کیفیت اطلاعات زمین‌شناسی، برآورد منابع و امکان طراحی فنی و اقتصادی استخراج نیز بهبود یابد. از این منظر، ارتباط میان حجم حفاری و تغییرات منابع و ذخایر، یکی از موضوعات مهم در ارزیابی عملکرد اکتشافی شرکت محسوب می‌شود.
رشد ذخایر قابل طراحی به ۱۸.۲ میلیارد تن
هم‌زمان با پیشرفت عملیات اکتشافی، ذخایر قابل طراحی شرکت ملی صنایع مس ایران با رشد ۸.۳ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۴ به ۱۸.۲ میلیارد تن رسیده است. منابع زمین‌شناسی شرکت نیز با افزایش ۱۰.۶ درصدی، به ۲۴.۵ میلیارد تن افزایش یافته است.
این دو شاخص، اگرچه هر دو در ارزیابی ظرفیت معدنی شرکت اهمیت دارند، از نظر فنی یکسان نیستند. منابع زمین‌شناسی به برآورد مواد معدنی شناسایی‌شده مربوط می‌شود، در حالی که ذخایر قابل طراحی با امکان طراحی و برنامه‌ریزی استخراج ارتباط دارد. ازاین‌رو، افزایش منابع زمین‌شناسی را نمی‌توان به‌طور مستقیم معادل افزایش ذخایر اقتصادی قابل استخراج دانست.
تبدیل منابع شناسایی‌شده به ذخایری که بتوان بر مبنای آن‌ها برای توسعه معدن تصمیم گرفت، نیازمند تکمیل مطالعات فنی، بررسی شرایط زمین‌شناسی، ارزیابی اقتصادی و طراحی معدن است.
رشد هم‌زمان این دو شاخص در شرکت ملی صنایع مس ایران از آن جهت اهمیت دارد که توسعه ظرفیت تولید در زنجیره مس، بدون برخورداری از منابع و ذخایر کافی و قابل اتکا، با محدودیت‌های بلندمدت روبه‌رو خواهد شد.
میدوک و دره‌زار؛ رشد قابل توجه ذخایر و منابع
در میان نتایج اعلام‌شده از فعالیت‌های اکتشافی، معدن میدوک یکی از بالاترین نرخ‌های رشد را ثبت کرده است. طبق اطلاعات منتشرشده، ذخایر قابل طراحی این معدن ۱۲۳ درصد و منابع زمین‌شناسی آن ۱۸۶ درصد افزایش یافته است.
در معدن دره‌زار نیز رشد ۱۲.۵ درصدی ذخایر قابل طراحی و افزایش ۳۳ درصدی منابع زمین‌شناسی گزارش شده است.
این تغییرات نشان‌دهنده افزایش برآورد ظرفیت معدنی در دو محدوده مهم شرکت است؛ موضوعی که می‌تواند در برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای و بررسی ظرفیت استخراج آینده آن‌ها اهمیت داشته باشد.
بااین‌حال، ارزیابی میزان اثرگذاری این افزایش‌ها بر تولید آینده نیازمند اطلاع از حجم ذخایر پیشین و جدید، عیار مواد معدنی، شرایط استخراج و نتایج مطالعات فنی و اقتصادی است. درصدهای رشد، به‌تنهایی تصویر کاملی از ظرفیت تولید قابل تحقق ارائه نمی‌کنند.
گواهی‌های کشف؛ تثبیت ذخایر در سرچشمه، سرمشک و کرور
بخش دیگری از دستاوردهای اعلام‌شده شرکت ملی صنایع مس ایران به گواهی‌های کشف و ثبت رسمی ذخایر معدنی مربوط می‌شود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، برای معدن سرچشمه گواهی کشف با ذخیره قطعی ۵.۴۵۹ میلیارد تن و عیار متوسط ۰.۴۴ درصد مس اعلام شده است.
در معدن سرمشک نیز گواهی کشف با ذخیره قطعی ۶۰ میلیون تن و عیار متوسط ۰.۲۷ درصد مس در فهرست دستاوردهای شرکت قرار گرفته است.
در معدن کرور، ذخایر قطعی به دو بخش سولفیدی و اکسیدی تفکیک شده‌اند. ذخیره قطعی مس سولفیدی این معدن ۳۳۳ میلیون تن با عیار متوسط ۰.۲۶ درصد و ذخیره قطعی مس اکسیدی آن ۲۴ میلیون تن با عیار متوسط ۰.۲۴ درصد گزارش شده است.
اهمیت این اطلاعات تنها به حجم ذخایر اعلام‌شده محدود نمی‌شود. نوع ماده معدنی، عیار مس و ویژگی‌های فنی کانسنگ از عوامل مؤثر بر انتخاب روش فرآوری، برآورد هزینه‌های تولید و بررسی توجیه‌پذیری اقتصادی توسعه معدن هستند.
صدور گواهی کشف نیز یکی از مراحل مهم در مستندسازی و تثبیت رسمی اطلاعات ذخیره معدنی محسوب می‌شود، هرچند برای مشخص شدن میزان افزایش واقعی ذخایر نسبت به برآوردهای قبلی، بررسی سوابق اکتشافی و گزارش‌های پیشین هر معدن ضروری است.
معدن مس کهنگ؛ دریافت پروانه بهره‌برداری
در بخش دیگری از عملکرد اکتشافات و توسعه معدنی، شرکت ملی صنایع مس ایران از اخذ پروانه بهره‌برداری معدن مس کهنگ خبر داده است.
بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، ذخیره قطعی مس سولفیدی این معدن ۴۷ میلیون تن با عیار متوسط ۰.۵ درصد مس است.
دریافت پروانه بهره‌برداری را می‌توان یکی از مراحل مهم پیشبرد توسعه معدن دانست، اما این دستاورد لزوماً به معنای آغاز استخراج تجاری یا ورود معدن به مرحله تولید نیست.
برای بهره‌برداری عملیاتی و اقتصادی از چنین ذخیره‌ای، وضعیت آماده‌سازی معدن، دسترسی به زیرساخت‌های موردنیاز، امکانات حمل مواد معدنی و ظرفیت فرآوری موجود یا موردنیاز باید مشخص باشد.
بنابراین، اهمیت دستاورد اعلام‌شده در معدن کهنگ را باید در پیشرفت یکی از مراحل توسعه آن ارزیابی کرد؛ مرحله‌ای که می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری و اقدامات اجرایی بعدی را فراهم کند.
توسعه ناوگان حفاری؛ برنامه افزایش به بیش از ۹۰ دستگاه
تقویت توان اجرایی اکتشافات، یکی دیگر از محورهای عملکرد شرکت ملی صنایع مس ایران است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، ۷۸ دستگاه حفاری در سایت‌های مختلف کشور مستقر شده‌اند و برنامه افزایش تعداد این دستگاه‌ها به بیش از ۹۰ دستگاه در دستور کار قرار دارد.
توسعه ناوگان حفاری می‌تواند امکان اجرای هم‌زمان عملیات اکتشافی در محدوده‌های بیشتری را فراهم کند و ظرفیت عملیاتی شرکت برای تکمیل اطلاعات زمین‌شناسی را افزایش دهد.
بااین‌حال، میزان حفاری قابل تحقق علاوه بر تعداد دستگاه‌ها، به عواملی مانند قابلیت فنی تجهیزات، شرایط زمین‌شناسی، آماده‌به‌کاری ماشین‌آلات، دسترسی به نیروی متخصص و پشتیبانی عملیاتی وابسته است.
ازاین‌رو، افزایش تعداد دستگاه‌های حفاری زمانی به رشد پایدار عملکرد اکتشافی منجر خواهد شد که با بهبود بهره‌برداری از تجهیزات و مدیریت عملیات همراه باشد.
رشد ۲ درصدی استخراج کانسنگ سولفوری
در بخش بهره‌برداری، عملکرد شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ شرکت ملی صنایع مس ایران نشان‌دهنده افزایش استخراج کانسنگ سولفوری است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، استخراج این نوع کانسنگ نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲ درصد افزایش داشته است. مجموع استخراج نیز در همین دوره رشد ۰.۵ درصدی را ثبت کرده است.
در مقابل، استخراج سنگ اکسید و باطله نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶ درصد کاهش یافته که شرکت، کمبود مواد ناریه در دسترس را علت این کاهش اعلام کرده است.
تفاوت روند این شاخص‌ها نشان می‌دهد عملکرد استخراج در دوره مورد بررسی یکسان نبوده است؛ به‌گونه‌ای که در کنار افزایش استخراج کانسنگ سولفوری، بخشی از عملیات مرتبط با سنگ اکسید و باطله کاهش یافته است.
این وضعیت از منظر مدیریت معدن اهمیت دارد، زیرا عملیات استخراج کانسنگ و باطله‌برداری باید در چارچوب برنامه معدن و با توجه به الزامات دسترسی به مواد معدنی انجام شود. تداوم محدودیت در تأمین مواد ناریه یا کاهش باطله‌برداری، بسته به شرایط هر معدن، می‌تواند بر برنامه استخراج دوره‌های آینده نیز تأثیر بگذارد.
البته برای ارزیابی دقیق چنین پیامدی، اطلاع از میزان واقعی استخراج و باطله‌برداری، برنامه عملیاتی هر معدن و وضعیت موجودی مواد ناریه ضروری است.
کاهش ۲۰ درصدی خرج ویژه معادن
یکی دیگر از شاخص‌های اعلام‌شده در عملکرد بهره‌برداری شرکت ملی صنایع مس ایران، کاهش ۲۰ درصدی خرج ویژه معادن نسبت به مدت مشابه سال گذشته است.
خرج ویژه در عملیات آتشباری، به میزان مصرف مواد منفجره در نسبت با مقدار مشخصی از سنگ یا ماده معدنی اشاره دارد و یکی از شاخص‌های فنی مورد استفاده در ارزیابی عملیات انفجار در معادن است.
تغییر این شاخص می‌تواند تحت تأثیر عواملی مانند خصوصیات توده‌سنگ، الگوی حفاری و آتشباری، نوع و میزان مواد ناریه و شرایط اجرایی استخراج قرار گیرد.
از آنجا که شرکت هم‌زمان کمبود مواد ناریه در دسترس را از دلایل کاهش استخراج سنگ اکسید و باطله اعلام کرده، بررسی کاهش خرج ویژه نیازمند توجه به این محدودیت عملیاتی نیز هست.
کاهش مصرف مواد ناریه به ازای واحد استخراج، در صورت حفظ کیفیت خردایش، ایمنی و کارایی عملیات، می‌تواند نشانه‌ای از بهبود عملکرد آتشباری باشد؛ اما صرف کاهش ۲۰ درصدی خرج ویژه برای نتیجه‌گیری قطعی درباره افزایش بهره‌وری کافی نیست.
برای چنین ارزیابی‌ای باید آثار این تغییر بر کیفیت خردایش، هزینه‌های بعدی بارگیری و حمل، وضعیت باطله‌برداری و عملکرد کلی عملیات استخراج نیز بررسی شود.
اکتشاف؛ پشتوانه توسعه تولید در سال‌های آینده
مجموع عملکرد اعلام‌شده شرکت ملی صنایع مس ایران در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ تصویری از پیشرفت فعالیت‌های اکتشافی و توسعه پایه معدنی شرکت ارائه می‌کند.
رشد ۸.۳ درصدی ذخایر قابل طراحی، افزایش ۱۰.۶ درصدی منابع زمین‌شناسی، ثبت بیش از ۲۳۷ هزار متر حفاری اکتشافی، اعلام گواهی‌های کشف و برنامه توسعه ناوگان حفاری، نشان‌دهنده توجه شرکت به تقویت ظرفیت معدنی موردنیاز برای تولید سال‌های آینده است.
در بخش بهره‌برداری نیز رشد ۲ درصدی استخراج کانسنگ سولفوری و افزایش ۰.۵ درصدی مجموع استخراج در کنار کاهش ۲۰ درصدی خرج ویژه ثبت شده است. در عین حال، کاهش ۶ درصدی استخراج سنگ اکسید و باطله به دلیل کمبود مواد ناریه، یکی از محدودیت‌های عملیاتی این دوره محسوب می‌شود.
شرکت ملی صنایع مس ایران در پیام مدیریتی همراه با گزارش عملکرد خود نیز با اشاره به توقفات تولید ناشی از شرایط ویژه، تأکید کرده است که توسعه اکتشافات و فعالیت‌های معدنی بر سه محور افزایش ذخایر و منابع، تقویت ظرفیت استخراج و ارتقای بهره‌وری عملیاتی متمرکز بوده است.
با وجود این، سنجش میزان تحقق اهداف بهره‌وری و اثر واقعی توسعه اکتشافات بر ظرفیت تولید آینده، به بررسی شاخص‌های تکمیلی از جمله عیار ذخایر، هزینه‌های استخراج، میزان آماده‌سازی معادن و روند تأمین خوراک واحدهای فرآوری نیاز دارد.
در صنعت مس، افزایش ظرفیت تولید زمانی می‌تواند در بلندمدت پایدار باشد که پشتوانه معدنی متناسب با آن وجود داشته باشد. از همین رو، حفاری اکتشافی، تکمیل شناخت زمین‌شناسی، توسعه ذخایر قابل طراحی و آماده‌سازی معادن، بخش جدایی‌ناپذیر برنامه‌ریزی برای آینده این صنعت است.
عملکرد شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ شرکت ملی صنایع مس ایران نشان می‌دهد تقویت این پشتوانه در کنار حفظ و توسعه فعالیت‌های استخراجی دنبال شده است؛ مسیری که تداوم آن، همراه با رفع محدودیت‌های عملیاتی و تبدیل ظرفیت‌های شناسایی‌شده به طرح‌های قابل اجرا، می‌تواند نقش مهمی در تأمین پایدار مواد معدنی موردنیاز زنجیره تولید مس کشور داشته باشد.