بازدید خبر: 3
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، با انتشار صورت‌های مالی جدید فولاد مبارکه در تابستان ۱۴۰۵، بار دیگر ردیف «هزینه تبلیغات» به سوژه برخی تحلیل‌ها و روایت‌های رسانه‌ای تبدیل شده است، گویی تمام رقم ثبت‌شده در این سرفصل برای روابط عمومی، رپورتاژ و تبلیغات رسانه‌ای هزینه شده است. اما بررسی سابقه صورت‌های مالی، توضیحات رسمی شرکت و اطلاعات باشگاه فولاد مبارکه سپاهان نشان می‌دهد بخش مهمی از این سرفصل اساساً به هزینه‌های باشگاهی بازمی‌گردد که امروز بیش از ۲۲۰۰ ورزشکار، ۷۰ تیم و ۲۷ رشته ورزشی را پوشش می‌دهد. باشگاهی که برای اصفهان فقط یک تیم فوتبال نیست، بلکه بخشی از هویت و سرمایه اجتماعی این استان است. از سوی دیگر شواهد سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد مدیریت سپاهان هم‌زمان با فشارهای مالی فولاد مبارکه، مسیر کاهش هزینه، تعدیل قراردادها و توسعه درآمدهای مستقل را در پیش گرفته است بدون آنکه هدف قهرمانی و ماهیت چندرشته‌ای باشگاه کنار گذاشته شود. بنابراین سؤال اصلی این نیست که چرا فولاد مبارکه برای سپاهان هزینه می‌کند سؤال دقیق‌تر این است که چرا یک سرفصل حسابداری بدون توضیح اجزای آن، هر سال دوباره به‌عنوان «هزینه تبلیغات و روابط عمومی» به افکار عمومی عرضه می‌شود؟
داستانی که در مرداد ۱۴۰۵ دوباره تکرار شد
ماجرا تازه نیست. گزارش «رمزگشایی از یک سوءتفاهم» که روز ۱۷ مرداد ۱۴۰۵ و پس از شکل‌گیری موج جدید درباره صورت‌های مالی فولاد مبارکه در معدن نامه نیز منتشر شد، به همین مسئله پرداخت. در آن گزارش تأکید شد که بخشی عمده ازآنچه در گزارش‌های مالی گروه فولاد مبارکه تحت عنوان هزینه تبلیغات ثبت می‌شود، مربوط به باشگاه فولاد مبارکه سپاهان است و بخش‌های دیگری نظیر چاپ و انتشارات، گزارش‌های سالانه و مستندسازی‌های فنی نیز ممکن است در همین سرفصل تجمیع شوند.
نقطه حساس دقیقاً همین‌جاست. عبارت «هزینه تبلیغات» در ذهن مخاطب عمومی معنای مشخصی دارد: آگهی رسانه‌ای، رپورتاژ، تبلیغات محیطی، بیلبورد، روابط عمومی و هزینه‌های مشابه.
اما یک عنوان در صورت مالی الزاماً همان معنایی را ندارد که در زبان روزمره از آن برداشت می‌شود.
وقتی هزینه باشگاه سپاهان، فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی، برخی امور انتشاراتی و اقلام دیگر در یک سرفصل کلی تجمیع می‌شوند، استخراج عدد نهایی و معرفی آن به‌عنوان «پولی که فولاد مبارکه برای تبلیغات خرج کرده» می‌تواند تصویر کاملاً متفاوتی برای مخاطب بسازد.
نقد صورت مالی حق رسانه است اما شرط نخست نقد، فهم معنای عدد است.
سابقه‌ای که ماهیت این سرفصل را روشن می‌کند
برای اثبات این موضوع لازم نیست به تفسیر متوسل شویم. سابقه رسمی وجود دارد.
در مجمع مربوط به دوره مالی قبل حامدحسین ولی‌بیک معاون اقتصادی و مالی فولاد مبارکه اعلام کرد هزینه تبلیغات شرکت ۱۲۰۰ میلیارد تومان بوده که ۹۹۰ میلیارد تومان آن به باشگاه فرهنگی ورزشی فولاد مبارکه سپاهان مربوط بوده است.
این دو عدد مربوط به دوره قبلی است و نباید به‌عنوان ارقام سال ۱۴۰۵ معرفی شود. اهمیت آن‌ها در چیز دیگری است: این ارقام عملاً نشان می‌دهند که عنوان حسابداری «تبلیغات» چگونه می‌تواند با تصور عمومی از تبلیغات تفاوت داشته باشد.
در جوابیه‌ای که پیش‌تر از سوی فولاد مبارکه درباره همین موضوع منتشر شده بود نیز شرکت اعلام کرده بود که هزینه‌های فرهنگی، اجتماعی، رسانه‌ای، همایش‌ها و نمایشگاه‌ها در کنار هزینه باشگاه سپاهان ذیل سرفصل کلی تبلیغات منعکس می‌شوند و در آن مقطع ۹۲ درصد رقم مورد بحث به باشگاه سپاهان مربوط بوده است. بنابراین مسئله بارها توضیح داده شده است.
با این سابقه انتشار یک عدد کلی و حذف توضیح ترکیب آن حداقل از منظر حرفه‌ای نیازمند احتیاط بسیار بیشتری است.
سپاهان را نمی‌توان در «یازده بازیکن فوتبال» خلاصه کرد
یکی از مهم‌ترین خطاها در تحلیل بودجه سپاهان این است که باشگاه را با تیم فوتبال بزرگ‌سالان یکی بدانیم.
اطلاعات رسمی خود باشگاه تصویر دیگری نشان می‌دهد. بر اساس صفحه معرفی باشگاه فولاد مبارکه سپاهان، این مجموعه بیش از ۲۲۰۰ ورزشکار، ۷۰ تیم ورزشی و ۲۷ رشته دارد و خود را یک مجموعه چندرشته‌ای معرفی می‌کند. ساختار رسمی سایت باشگاه نیز رشته‌هایی از فوتبال مردان و زنان تا هندبال، والیبال، کشتی فرنگی، دوچرخه‌سواری، تیراندازی، تیر و کمان، شمشیربازی، ووشو، ورزش زورخانه‌ای، والیبال نشسته، تنیس روی میز و وزنه‌برداری را پوشش می‌دهد. آکادمی و موزه باشگاه نیز ساختار مستقلی دارند.
همین اعداد برای تغییر زاویه نگاه کافی است. وقتی درباره بودجه سپاهان صحبت می‌کنیم، درباره هزینه یک تیم فوتبال متشکل از چند بازیکن حرفه‌ای حرف نمی‌زنیم بلکه درباره مجموعه‌ای صحبت می‌کنیم که ورزش حرفه‌ای، ورزش بانوان، تیم‌های پایه، استعدادپروری، زیرساخت‌های ورزشی و ده‌ها تیم را هم‌زمان اداره می‌کند.
وزیر ورزش و جوانان نیز در بازدید رسمی خود از مجموعه نقش‌جهان در ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ دقیقاً بر همین موضوع تأکید کرد و گفت سپاهان را نباید صرفاً در فوتبال خلاصه کرد. او این باشگاه را از نظر ساختار مدیریتی و زیرساختی نمونه‌ای قابل‌توجه در ورزش کشور دانست و هم‌زمان بر اهمیت مسئولیت اجتماعی در توسعه ورزش تأکید کرد.
بنابراین هر تحلیلی از هزینه سپاهان که فقط تیم فوتبال بزرگ‌سالان را ببیند، از ابتدا بخش قابل‌توجهی از موضوع را حذف کرده است.
سپاهان: جایی که قلب اصفهان برای آن می‌تپد
اما رابطه سپاهان با اصفهان فقط رابطه یک شرکت با زیرمجموعه ورزشی خود نیست. برای بخش بزرگی از مردم اصفهان، سپاهان بخشی از حافظه جمعی شهر است.
نسل‌هایی با این تیم بزرگ شده‌اند، با قهرمانی‌هایش جشن گرفته‌اند، با شکست‌هایش ناراحت شده‌اند و نقش‌جهان را به یکی از مهم‌ترین نقاط تجمع اجتماعی و ورزشی استان تبدیل کرده‌اند.
سپاهان پنج قهرمانی لیگ برتر، پنج قهرمانی جام حذفی، قهرمانی سوپرجام و سابقه حضور در فینال لیگ قهرمانان آسیا را در کارنامه دارد و تنها باشگاه ایرانی است که در جام باشگاه‌های جهان حضور یافته است.
اما اهمیت سپاهان را فقط جام‌ها نمی‌سازند. این باشگاه امروز یک سرمایه اجتماعی برای اصفهان است.
اصفهان به سپاهان افتخار می‌کند و قلب بسیاری از اصفهانی‌ها برای آن می‌تپد. این گزاره را نمی‌توان صرفاً با یک عدد در صورت مالی اندازه گرفت. سرمایه اجتماعی اساساً همین است: نهادی که مردم احساس تعلق، هویت و غرور خود را با آن پیوند می‌دهند.
از این زاویه بخشی از حمایت فولاد مبارکه از سپاهان را باید در کنار مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت نیز تحلیل کرد. اگر یک بنگاه بزرگ صنعتی در منطقه‌ای فعالیت می‌کند، مسئولیت اجتماعی آن فقط ساخت مدرسه، درمانگاه، جاده یا پروژه محیط‌زیستی نیست. حمایت از ورزش، جوانان، ورزش بانوان، استعدادهای پایه و زیرساخت‌های ورزشی نیز می‌تواند بخشی از همان مسئولیت اجتماعی باشد.
وقتی بیش از دو هزار ورزشکار و ده‌ها تیم در ساختار یک باشگاه قرار دارند، نمی‌توان تمام هزینه آن را با معیار «بازده تبلیغات تجاری» سنجید.
دولت هم طی سال‌ها بخشی از بار ورزش را به صنایع سپرده است. ر اینجا یک سابقه سیاستی مهم نیز وجود دارد. مدل حمایت صنایع بزرگ از ورزش ایران محصول تصمیم یک مدیرعامل یا یک شرکت خاص نیست. طی دهه‌های گذشته، سیاست‌گذاری عمومی در ایران عملاً بنگاه‌های اقتصادی و شرکت‌های بزرگ را به یکی از پایه‌های تأمین مالی ورزش تبدیل کرده است.
در بند «ب» ماده ۱۱۷ قانون برنامه چهارم توسعه، دستگاه‌های مشمول اجازه داشتند یک درصد از اعتبارات خود را برای تربیت بدنی و ورزش، احداث و توسعه اماکن ورزشی و کمک به باشگاه‌ها و فدراسیون‌ها اختصاص دهند. آیین‌نامه اجرایی این حکم نیز شرکت‌های دولتی را در این سازوکار مالی در نظر گرفته بود.
مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در بررسی نظام باشگاه‌داری فوتبال ایران تصریح کرده بود که از اوایل دهه ۱۳۸۰، شرکت‌هایی مانند سایپا، ایران‌خودرو، فولاد سپاهان، فولاد خوزستان و ذوب‌آهن در نتیجه همین ساختار سیاستی به تأمین‌کنندگان اصلی باشگاه‌های ورزشی تبدیل شدند.
بنابراین از نظر حقوقی نباید ادعا کرد که امروز یک حکم مشخص و اختصاصی، «فولاد مبارکه را موظف کرده هزینه سپاهان را بپردازد»؛ چنین گزاره‌ای سند جاری و مستقلی ندارد.
اما از منظر تاریخی و سیاست عمومی، واقعیت روشن است: دولت طی سال‌ها بخشی از بار توسعه و تأمین مالی ورزش را بر ظرفیت صنایع و بنگاه‌های بزرگ گذاشته و مدل باشگاه‌داری صنعتی را در ایران شکل داده است.
سپاهان محصول همین ساختار است، نه یک استثنا. نزدیک به نیمی از لیگ برتر به صنایع معدنی و فلزی متصل است. برای درک ابعاد مسئله کافی است به ترکیب آخرین دوره لیگ برتر نگاه کنیم.
در لیگ ۱۶ تیمی فصل ۱۴۰۴–۱۴۰۵، دست‌کم شش باشگاه مستقیماً به شرکت‌های معدنی، فولادی یا مس متصل بودند: فولاد مبارکه سپاهان، فولاد خوزستان، ذوب‌آهن اصفهان، گل‌گهر سیرجان، چادرملو اردکان و مس رفسنجان.
مالکیت چادرملو به شرکت معدنی و صنعتی چادرملو نسبت داده شده و روابط عمومی شرکت نیز مستقیماً انتصاب مدیر باشگاه را از سوی مدیرعامل چادرملو اعلام کرده است. باشگاه مس رفسنجان نیز در معرفی رسمی خود سابقه حمایت مجتمع مس سرچشمه را ثبت کرده و منابع مالکیت آن را به شرکت ملی صنایع مس ایران متصل می‌کنند. گل‌گهر نیز متعلق به شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر است.
محاسبه ساده است: ۶ تیم از ۱۶ تیم = ۳۷.۵ درصد، یعنی بیش از یک‌سوم باشگاه‌های لیگ برتر مستقیماً با زنجیره معدن، فولاد و مس پیوند دارند.
اگر آلومینیوم اراک را نیز در تعریف گسترده‌تر صنایع معدنی و فلزی قرار دهیم: ۷ تیم از ۱۶ تیم = ۴۳.۷۵ درصد، یعنی نزدیک به نیمی از لیگ.
این عدد البته سهم مالی صنایع از کل پول فوتبال ایران نیست. برای محاسبه آن باید بودجه واقعی و صورت‌های مالی هم‌دوره همه باشگاه‌ها در دسترس باشد؛ اطلاعاتی که به‌صورت جامع و قابل مقایسه منتشر نشده است.
اما از نظر تعداد باشگاه‌های سطح اول فوتبال کشور، نقش صنایع کاملاً روشن است.
پس چرا حمایت فولاد مبارکه از سپاهان باید به‌عنوان رخدادی غیرعادی تصویر شود، درحالی‌که بخش مهمی از فوتبال حرفه‌ای ایران اساساً بر همین مدل استوار است؟
سال ۱۴۰۵؛ مدیریت هزینه به‌جای درخواست چک سفیدامضا
یک پرسش مشروع همچنان باقی می‌ماند: حتی اگر حمایت فولاد مبارکه از سپاهان پذیرفته شود، آیا باشگاه در مدیریت هزینه‌ها انضباط مالی دارد؟
شواهد سال ۱۴۰۵ در این زمینه قابل توجه است.
پس از آسیب‌هایی که فولاد مبارکه متحمل شد و محدودیت‌های مالی ایجادشده برای شرکت مادر، منوچهر نیکفر، مدیرعامل سپاهان، در فروردین ۱۴۰۵ اعلام کرد باشگاه شرایط فولاد مبارکه را درک می‌کند و برای تأمین منابع مالی به دنبال اسپانسرها و درآمدهای دیگر خواهد رفت.
او همچنین گفت سپاهان برای فصل جدید برنامه کاهش هزینه دارد و می‌خواهد وابستگی مالی خود به فولاد مبارکه را با توسعه درآمدزایی ورزشی کاهش دهد.
این موضع در ماه‌های بعد به اقدام عملی نزدیک شد. نیکفر در تیرماه ۱۴۰۵ اعلام کرد بودجه باشگاه نسبت به سال قبل تقریباً نصف شده و مدیریت باشگاه با همکاری کادر فنی و بازیکنان توانسته قراردادها را کاهش دهد و درعین‌حال بخش عمده بدنه تیم را حفظ کند. او تأکید کرد که باوجود کاهش بودجه، سپاهان همچنان اهداف قهرمانی خود را دنبال می‌کند.
این نقطه دقیقاً جایی است که باید درباره کیفیت مدیریت باشگاه صحبت کرد. مدیریت هزینه یعنی حذف هزینه غیرمنطقی، نه کوچک‌کردن کورکورانه باشگاه.
اگر مدیر باشگاه صرفاً برای کاهش هزینه تیم‌ها را تعطیل کند، آکادمی را ضعیف کند، کیفیت فنی را قربانی کند یا هویت باشگاه را از بین ببرد، نمی‌توان آن را مدیریت حرفه‌ای نامید.
اما شواهد فعلی نشان می‌دهد مدیریت سپاهان تلاش کرده مسیر دیگری را انتخاب کند: قراردادها را تعدیل کند، بازیکنان گران را با دقت بیشتری ارزیابی کند، از ظرفیت آکادمی استفاده بیشتری ببرد، منابع مالی جدید جست‌وجو کند و درعین‌حال هسته اصلی تیم و اهداف ورزشی را حفظ کند.
حتی گزارش‌های مستقل ورزشی نیز از کاهش بودجه، استفاده بیشتر از ظرفیت بازیکنان پایه و کنار گذاشتن برخی هزینه‌های سنگین خبر داده‌اند.
این رویکرد نتیجه تعامل دو سطح مدیریتی است: مدیریت باشگاه از یک سو و مدیریت فولاد مبارکه از سوی دیگر.
شرکت مادر محدودیت مالی خود را منتقل کرده و باشگاه نیز به‌جای انتظار برای تأمین نامحدود منابع، ساختار هزینه‌های خود را با واقعیت جدید تطبیق داده است.
باشگاه باید درآمدزا شود؛ نشانه‌های تغییر دیده می‌شود
دفاع از حمایت فولاد مبارکه به این معنا نیست که سپاهان باید برای همیشه تنها به شرکت مادر وابسته بماند. اتفاقاً آینده حرفه‌ای سپاهان در جهت عکس است.
باشگاه باید درآمد مستقل بیشتری ایجاد کند: اسپانسرینگ، فروش محصولات هواداری، بلیت‌فروشی، آکادمی، فروش و انتقال بازیکن، گردشگری ورزشی، بهره‌برداری اقتصادی از برند، محتوای رسانه‌ای و کسب‌وکارهای فناورانه.
در ۱۶ مرداد ۱۴۰۵، یعنی تنها یک روز پیش از انتشار گزارش معدن نامه درباره ابهام هزینه تبلیغات، سایت رسمی سپاهان از راه‌اندازی مرکز نوآوری باشگاه با رویکرد صریح ایجاد درآمدهای پایدار خبر داد. باشگاه اعلام کرد همکاری با هاب اصفهان با هدف تبدیل ایده‌ها به راهکارهای ارزش‌آفرین در ورزش آغاز شده است.
این خبر ممکن است در ظاهر ارتباطی با بحث هزینه تبلیغات نداشته باشد، اما در حقیقت بخشی از پاسخ است.
سپاهان باید از باشگاهی که شرکت مادر عمده هزینه‌هایش را تأمین می‌کند، به سمت باشگاهی حرکت کند که سهم روزافزونی از هزینه خود را از ظرفیت برند و اقتصاد ورزش به دست می‌آورد. این دقیقاً همان مسیری است که مدیریت حرفه‌ای باید دنبال کند.
دفاع از سپاهان به معنای تعطیل‌کردن سؤال نیست
برای آنکه این گزارش به یک دفاع یک‌طرفه تبدیل نشود، باید سوی دیگر ماجرا را هم دید.
منتقدان حق دارند بپرسند: چرا صورت مالی فولاد مبارکه اجزای این سرفصل را با وضوح بیشتری در اختیار مخاطب عمومی قرار نمی‌دهد؟
سهم دقیق تیم فوتبال از بودجه باشگاه چقدر است؟
سهم ورزش بانوان، آکادمی و سایر رشته‌ها چیست؟
باشگاه چه میزان درآمد مستقل دارد؟
بازده اقتصادی برند سپاهان برای فولاد مبارکه چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟
چرا صورت‌های مالی خود باشگاه با جزئیات بیشتر و در قالبی آسان‌تر برای افکار عمومی منتشر نشود؟
این‌ها پرسش‌های درستی هستند.
حتی می‌توان گفت تکرار سالانه همین سوءتفاهم نشان می‌دهد فولاد مبارکه نیز باید یک قدم جلوتر برود و اجزای سرفصل تبلیغات را شفاف‌تر توضیح دهد.
شفافیت بیشتر، بهترین راه پایان‌دادن به فضاسازی است.
اما تفاوت زیادی میان مطالبه شفافیت و ارائه تصویری ناقص از عدد وجود دارد.
منتقد می‌تواند هزینه سپاهان را زیاد بداند؛ اما ابتدا باید قبول کند که این رقم، «هزینه رپورتاژ و روابط عمومی» نیست. می‌تواند مدیریت باشگاه را نقد کند؛ اما باید بداند درباره مجموعه‌ای با بیش از دو هزار ورزشکار و ده‌ها تیم صحبت می‌کند. می‌تواند از سهامدار دفاع کند؛ اما باید ارزش اجتماعی، برندینگ، ورزش بانوان، آکادمی و مسئولیت اجتماعی را نیز در تحلیل وارد کند.
آزمون مخالف؛ اگر این دفاع اشتباه باشد چه چیزی آن را نقض می‌کند؟
برای آزمون نتیجه اصلی این گزارش باید پرسید چه داده‌ای می‌تواند آن را رد کند.
اگر اسناد تفصیلی حسابداری نشان دهد بخش اصلی سرفصل تبلیغات سال ۱۴۰۴ برخلاف سابقه، نه به باشگاه سپاهان بلکه به تبلیغات تجاری، رسانه‌ای و روابط عمومی اختصاص یافته، آن‌گاه نتیجه اصلی این گزارش نیازمند بازنگری خواهد بود.
همچنین اگر صورت‌های مالی باشگاه نشان دهد کاهش بودجه سال ۱۴۰۵ صرفاً ادعایی رسانه‌ای بوده و هزینه‌ها عملاً کاهش نیافته‌اند، ارزیابی مثبت از سیاست مدیریت هزینه نیز باید اصلاح شود.
تا این مرحله داده‌های موجود چنین چیزی را نشان نمی‌دهند؛ اما این دو معیار باید برای کنترل گزارش باز بمانند.
حرف آخر؛ عدد را بخوانیم، اما معنای عدد را هم ببینیم
مسئله فولاد مبارکه و سپاهان فقط یک جدل رسانه‌ای نیست. این ماجرا نمونه خوبی از تفاوت «دیدن عدد» با «تحلیل عدد» است.
ممکن است در یک صورت مالی، عددی بزرگ مقابل سرفصل تبلیغات قرار گیرد؛ اما وظیفه تحلیلگر تازه از همان لحظه آغاز می‌شود.
این پول برای چه چیزی خرج شده؟ چه بخشی برای باشگاه است؟ باشگاه چه ساختاری دارد؟ چه تعداد ورزشکار از آن استفاده می‌کنند؟ چه میزان از آن به ورزش بانوان و پایه می‌رسد؟ چه بازده اجتماعی و برندی ایجاد می‌کند؟ و مدیریت باشگاه برای کنترل هزینه چه کرده است؟
بدون پاسخ به این پرسش‌ها، یک عدد میلیاردی می‌تواند هر معنایی پیدا کند. سپاهان برای اصفهان فقط تیم فوتبال نیست. سپاهان بخشی از هویت معاصر این شهر، سرمایه اجتماعی استان و یکی از مهم‌ترین نهادهای چندرشته‌ای ورزش ایران است.
فولاد مبارکه نیز در چارچوب مدلی که دهه‌ها در ورزش ایران وجود داشته، نقش شرکت مادر و حامی اصلی این باشگاه را بر عهده گرفته است؛ همان‌گونه که صنایع فولادی، معدنی و فلزی پشتوانه تعداد قابل توجهی از باشگاه‌های فوتبال کشور هستند.
در سال ۱۴۰۵ حتی وجه دیگری نیز به این معادله اضافه شده است: فولاد مبارکه تحت فشار مالی و عملیاتی قرار گرفته و مدیریت سپاهان مجبور شده هزینه‌ها را به‌شدت کنترل کند. قراردادها کاهش یافته‌اند. وابستگی مالی مورد بازنگری قرار گرفته است. استفاده از آکادمی پررنگ‌تر شده است. درآمدهای جدید جست‌وجو می‌شوند. مرکز نوآوری با هدف ایجاد درآمد پایدار راه افتاده است.
اما درعین‌حال باشگاه اعلام کرده نمی‌خواهد کیفیت ورزشی و هدف قهرمانی خود را قربانی کند. این همان نقطه‌ای است که مدیریت هزینه از «کاهش بودجه» متفاوت می‌شود.
بنابراین نقد کنید؛ دقیق هم نقد کنید. از فولاد مبارکه شفافیت بخواهید. از سپاهان حسابرسی، درآمدزایی و پاسخ‌گویی مطالبه کنید. اما وقتی رقم یک سرفصل حسابداری را مقابل افکار عمومی قرار می‌دهیم، همه واقعیت آن را هم بیان کنیم.
سپاهان را نمی‌توان به یک عدد در ردیف تبلیغات فروکاست؛ همان‌طور که سرمایه اجتماعی اصفهان را نمی‌توان فقط با ماشین‌حساب اندازه گرفت.
و شاید وقت آن رسیده باشد که این داستان تکراری، به‌جای آنکه هر سال دوباره با یک عدد آغاز شود، یک بار برای همیشه با شفافیت بیشتر و تحلیل دقیق‌تر پایان پیدا کند.