بازدید خبر: 4
احسان رنجبران_ پایگاه خبری «معدن نامه»: ارزش بازار ۵۰ شرکت بزرگ معدنی جهان از رکورد ۲.۷۵ تریلیون دلار در پایان فوریه ۲۰۲۶ به حدود ۲.۰۴ تریلیون دلار در پایان اکتبر سقوط کرده است. این افت معادل ۷۱۲ میلیارد دلار است.
گزارش تازه Mining.com نشان می‌دهد تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک پس از جنگ ایران، افزایش قیمت انرژی، نگرانی از تورم و نرخ بهره آمریکا و خروج سرمایه از بازارهای کالایی، فشار سنگینی بر سهام شرکت‌های معدنی وارد کرده است، به‌گونه‌ای که تنها در سپتامبر و اکتبر نزدیک به ۴۹۰ میلیارد دلار از ارزش بازار این شرکت‌ها از بین رفت.
ارزش بازار ۵۰ شرکت بزرگ معدنی جهان در پایان اکتبر به پایین‌ترین سطح خود از نوامبر ۲۰۲۵ رسید. این مجموعه که در پایان فوریه به رکورد ۲.۷۵ تریلیون دلار رسیده بود، طی هشت ماه حدود ۲۶ درصد از ارزش خود را از دست داد و ۷۱۲ میلیارد دلار از سرمایه سهامداران آن تبخیر شد.
بر اساس تازه‌ترین رتبه‌بندی Mining.com، تنها در ماه اکتبر ۲۲۶ میلیارد دلار از ارزش بازار این شرکت‌ها کاسته شد که این رقم پس از افت ۲۶۴ میلیارد دلاری در سپتامبر ثبت شد. به‌این‌ترتیب دو ماه پایانی این دوره روی‌هم‌رفته حدود ۴۹۰ میلیارد دلار کاهش ارزش را برای بزرگ‌ترین شرکت‌های معدنی جهان به همراه داشته است.
این سقوط در شرایطی رخ داده که بازار مواد معدنی در همه بخش‌ها وضعیت یکسانی نداشته است. طلا، نقره، مس، سنگ آهن و لیتیوم هرکدام تحت تأثیر مجموعه‌ای متفاوت از عوامل قرار گرفته‌اند، اما وجه مشترک بازار در ماه‌های اخیر، کاهش تمایل سرمایه‌گذاران به سهام شرکت‌های معدنی بوده است.
جنگ، نفت و نرخ بهره؛ سه ضلع فشار بر بازار معدن
گزارش Mining.com آغاز این روند را با رکورد ارزش بازار شرکت‌های معدنی در پایان فوریه مقایسه می‌کند که پس‌ازآن جنگ ایران و افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک، بازار انرژی و مواد خام را تحت تأثیر قرار داد.
افزایش قیمت نفت یکی از پیامدهای این شرایط بود. رشد هزینه انرژی برای شرکت‌های معدنی به معنای افزایش هزینه استخراج، فرآوری و حمل‌ونقل است و می‌تواند حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش دهد.
هم‌زمان داده‌های تورمی آمریکا انتظارات برای سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر فدرال رزرو را تقویت کرد. افزایش احتمال نرخ بهره بالاتر، هزینه تأمین مالی پروژه‌های معدنی را افزایش می‌دهد و از جذابیت دارایی‌های پر ریسک از جمله سهام شرکت‌های معدنی می‌کاهد.
در اواخر اکتبر نیز موج فروش سهام شرکت‌های فناوری موجب شد بخشی از سرمایه‌ها برای پوشش زیان در سایر بازارها از موقعیت‌های مربوط به فلزات خارج شود که نتیجه آن فشار هم‌زمان بر سهام شرکت‌های معدنی بود و حتی در مواردی که قیمت خود فلز چندان افت نکرده بود.
طلا: سقوط ۵۵ میلیارد دلاری شرکت‌های طلایی
یکی از شدیدترین ضربه‌ها به بخش طلا وارد شد. قیمت طلا در اکتبر ۶.۶ درصد کاهش یافت و ماه را در محدوده ۳۸۸۴ دلار به ازای هر اونس به پایان رساند. این ضعیف‌ترین عملکرد ماه اکتبر طلا از سال ۲۰۰۸ محسوب می‌شود.
قیمت طلا در پایان ماه برای نخستین بار از سپتامبر ۲۰۲۵ زیر ۴۰۰۰ دلار بسته شد و در آخرین روز معاملاتی اکتبر به پایین‌ترین سطح یک‌ساله خود رسید.
۱۶ شرکت طلا که در فهرست ۵۰ شرکت بزرگ معدنی جهان قرار دارند، در مجموع حدود ۵۵ میلیارد دلار از ارزش بازار خود را در ماه اکتبر از دست دادند که افتی حدود ۹.۹ درصد است. ارزش مجموع این شرکت‌ها در پایان ماه حدود ۵۰۰ میلیارد دلار بود.
سه تولیدکننده بزرگ طلا نیز از این موج مصون نماندند. سهام نیومانت ۸.۲ درصد، آگنیکو ایگل ۹.۹ درصد و باریک ۹.۱ درصد کاهش یافت. کینروس گلد نیز با افت ۱۷.۳ درصدی یکی از بزرگ‌ترین کاهش‌ها را در میان تولیدکنندگان عمده طلا ثبت کرد.
مس: بازار فلز مقاوم ماند اما سهام تولیدکنندگان سقوط کرد
شاید مهم‌ترین پیام گزارش را بتوان در بازار مس مشاهده کرد، جایی که فاصله قابل‌توجهی میان عملکرد قیمت فلز و ارزش سهام شرکت‌های تولیدکننده ایجاد شده است.
۱۱ شرکت مسی حاضر در فهرست Top 50 طی ماه اکتبر حدود ۶۹ میلیارد دلار از ارزش بازار خود را از دست دادند که حدود ۱۳.۳ درصد افت محسوب می‌شود.
این در حالی است که قیمت مس در همین ماه فقط ۱.۴ درصد کاهش یافت و اکتبر را در محدوده ۶.۴۷ دلار به ازای هر پوند به پایان رساند. قیمت مس همچنان حدود ۱۵ درصد بالاتر از ابتدای سال ۲۰۲۶ قرار داشت.
این اختلاف نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران صرفاً قیمت فلز را مبنای ارزش‌گذاری شرکت‌های معدنی قرار نمی‌دهند. هزینه‌های تولید، تورم، ریسک اجرای پروژه‌ها، اختلالات عملیاتی، هزینه سرمایه و چشم‌انداز تقاضای جهانی نیز در ارزش‌گذاری شرکت‌ها نقش مهمی پیدا کرده‌اند.
سهام Southern Copper در اکتبر ۱۲.۴ درصد و Freeport-McMoRan حدود ۱۰.۸ درصد کاهش یافت. سهام Jiangxi Copper نیز ۲۳.۶ درصد، CMOC حدود ۱۸.۵ درصد و KGHM حدود ۱۶.۵ درصد افت کرد.
در همین دوره بانک جهانی پیش‌بینی قیمت مس برای سال ۲۰۲۷ را با افزایش ۱۸ درصدی به ۱۳ هزار دلار در هر تن رساند و نیاز به توسعه زیرساخت‌های برق و ساخت مراکز داده را از عوامل حمایت‌کننده تقاضای آینده این فلز عنوان کرد.
به‌این‌ترتیب بازار مس نمونه روشنی از شرایط فعلی صنعت معدن است: چشم‌انداز بلندمدت مصرف یک فلز می‌تواند مثبت باشد، اما سهام شرکت‌های تولیدکننده در کوتاه‌مدت تحت تأثیر هزینه سرمایه و ریسک‌های اقتصادی و عملیاتی قرار گیرد.
سنگ آهن: فشار هزینه و نگرانی درباره تقاضای چین
سنگ آهن نیز در اکتبر تحت فشار قرار گرفت و قیمت آن حدود ۶ درصد کاهش یافت و به نزدیک ۹۱ دلار در هر تن رسید. قیمت این ماده معدنی در روزهای پایانی ماه حتی به زیر ۹۰ دلار سقوط کرد.
این کاهش برای شرکت‌های بزرگ سنگ آهن اهمیت زیادی دارد، زیرا هزینه‌های انرژی و حمل‌ونقل در حال افزایش است. بر اساس برآورد UBS، افت قیمت تا محدوده ۹۰ دلار می‌تواند حدود ۱۷۰ میلیون تن از تولید جهانی سنگ آهن را در محدوده زیان‌ده قرار دهد.
سهام واله در اکتبر ۱۵.۴ درصد کاهش یافت. این افت پس از کاهش ۲۰ درصدی سود عملیاتی شرکت در سه‌ماهه سوم و پایین‌تر بودن تولید سنگ آهن از انتظارات بازار رخ داد.
فورتسکیو نیز ۱۲.۱ درصد و ریوتینتو ۱۲.۶ درصد افت کردند. کاهش ارزش بازار ریوتینتو در این ماه به حدود ۲۰ میلیارد دلار رسید.
برای شرکت‌های بزرگ سنگ آهن، این تحولات اهمیت مضاعفی دارد زیرا بخش قابل توجهی از درآمد آن‌ها به بازار چین وابسته است و هرگونه کاهش در چشم‌انداز فولادسازی چین، مستقیماً بر انتظارات سرمایه‌گذاران درباره تقاضای سنگ آهن اثر می‌گذارد.
لیتیوم: سقوط ۲۴ درصدی قیمت کربنات
بازار لیتیوم نیز در اکتبر با افت شدید مواجه شد. قیمت کربنات لیتیوم ۲۴ درصد کاهش یافت و به حدود ۹۳۶۰۰ یوان در هر تن رسید.
SQM تنها تولیدکننده متمرکز بر لیتیوم در میان ۵۰ شرکت بزرگ این رتبه‌بندی، ۱۵.۸ درصد از ارزش بازار خود را از دست داد.
در سوی دیگر ریوتینتو با وجود شرایط نامساعد بازار لیتیوم، ۱.۴ میلیارد دلار دیگر برای توسعه پروژه‌های لیتیوم خود در آرژانتین اختصاص داد. این اقدام نشان می‌دهد برخی شرکت‌های بزرگ همچنان بر رشد تقاضای بلندمدت این ماده معدنی حساب می‌کنند.
نقره و فلزات گروه پلاتین نیز در امان نماندند
نقره در اکتبر یکی از شدیدترین افت‌های سال را تجربه کرد و ۱۸.۲ درصد کاهش یافت و به ۴۹.۳۹ دلار در هر اونس رسید. در نتیجه شرکت‌های تولیدکننده نقره نیز با افت قابل توجه ارزش سهام مواجه شدند. Coeur Mining با کاهش ۲۵.۶ درصدی بدترین عملکرد را در میان شرکت‌های فهرست Top 50 داشت. Fresnillo نیز ۱۷.۲ درصد و Pan American Silver حدود ۱۶.۶ درصد افت کردند.
پلاتین ۱۶ درصد و پالادیوم ۱۹ درصد کاهش یافتند و سهام Valterra Platinum نیز ۱۷.۶ درصد افت کرد.
اورانیوم برخلاف جریان بازار حرکت کرد
در میان مواد معدنی مورد بررسی، اورانیوم استثنا بود و قیمت این ماده در اکتبر ۳.۵ درصد افزایش یافت و به ۹۲.۵۵ دلار به ازای هر پوند رسید.
با وجود رشد قیمت اورانیوم، سهام Cameco، یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های این حوزه، ۱۱.۱ درصد کاهش یافت.
این موضوع بار دیگر نشان می‌دهد عملکرد بازار سهام شرکت‌های معدنی الزاماً با قیمت ماده معدنی آن‌ها هم‌جهت نیست و سرمایه‌گذاران در ارزش‌گذاری شرکت‌ها، مجموعه‌ای از عوامل مالی، عملیاتی و ژئوپلیتیک را در نظر می‌گیرند.
خروج سرمایه یا کاهش تمایل به خرید؟
یکی از نکات قابل توجه گزارش، کاهش حجم معاملات سهام شرکت‌های معدنی است. در اکتبر حدود ۲۴۳ میلیارد دلار سهام شرکت‌های حاضر در فهرست Top 50 معامله شد که پایین‌ترین سطح از نوامبر ۲۰۲۵ و تقریباً نیمی از رقم ۴۵۴ میلیارد دلاری ژانویه محسوب می‌شود.
حجم معاملات اکتبر معادل حدود ۱۲ درصد ارزش کل بازار این ۵۰ شرکت بود درحالی‌که این نسبت در ژانویه ۱۸ درصد و در مارس ۱۹ درصد بود.
این ارقام می‌تواند نشانه مهمی از رفتار سرمایه‌گذاران باشد. سقوط ارزش بازار لزوماً ناشی از هجوم گسترده فروشندگان نبوده، بلکه کاهش تمایل به خرید سهام شرکت‌های معدنی نیز در این روند نقش داشته است. به‌بیان‌دیگر بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح داده‌اند در شرایط افزایش ریسک اقتصادی و ژئوپلیتیک از ورود سرمایه جدید به بخش معدن خودداری کنند.
کانادا و استرالیا همچنان بزرگ‌ترین قطب‌های معدنی بازار سرمایه
کانادا با مجموع ارزش بازار حدود ۴۵۱ میلیارد دلار همچنان بزرگ‌ترین سهم را در میان کشورهای حاضر در فهرست Top 50 داشت، هرچند شرکت‌های این کشور در اکتبر حدود ۵۱ میلیارد دلار از ارزش خود را از دست دادند.
استرالیا با حدود ۴۳۳ میلیارد دلار در رتبه دوم و آمریکا با حدود ۲۷۴ میلیارد دلار در رتبه سوم قرار گرفتند.
شش شرکت چینی حاضر در فهرست نیز مجموعاً ۱۱.۶ درصد افت کردند و ارزش بازار آن‌ها به حدود ۲۱۰ میلیارد دلار رسید.
کاهش ارزش شرکت‌ها همچنین موجب شد حداقل ارزش بازار لازم برای ورود به فهرست ۵۰ شرکت بزرگ معدنی جهان به ۱۱.۳۳ میلیارد دلار کاهش یابد که پایین‌ترین سطح این شاخص از اوت ۲۰۲۵ است. در فوریه ۲۰۲۶ برای قرار گرفتن در این فهرست، ارزش بازاری حدود ۱۹.۵ میلیارد دلار لازم بود.
پیام این سقوط برای صنعت معدن چیست؟
سقوط ۷۱۲ میلیارد دلاری ارزش بازار بزرگ‌ترین شرکت‌های معدنی جهان را نمی‌توان تنها یک اصلاح قیمتی در بازار سهام دانست. این اتفاق تصویری از تغییر نگرش سرمایه‌گذاران نسبت به ریسک‌های صنعت معدن ارائه می‌کند.
شرکت‌های معدنی در حال حاضر هم‌زمان با چند فشار از جمله افزایش هزینه انرژی و حمل‌ونقل، نرخ بهره، تورم، ریسک‌های ژئوپلیتیک، اختلال در پروژه‌ها، هزینه بالای توسعه معادن جدید و نگرانی درباره تقاضای چین مواجه‌اند.
از سوی دیگر تفاوت عملکرد بازار فلزات با سهام شرکت‌های معدنی نشان می‌دهد حتی رشد قیمت یک ماده معدنی لزوماً به افزایش ارزش شرکت تولیدکننده آن منجر نمی‌شود. نمونه روشن آن مس است، فلزی که قیمت آن در سال ۲۰۲۶ همچنان نسبت به ابتدای سال در سطح بالاتری قرار دارد، اما ۱۱ شرکت بزرگ مسی در اکتبر ۶۹ میلیارد دلار از ارزش بازار خود را از دست داده‌اند.
برای صنعت معدن این مسئله یک پیام مهم دارد که در دوره جدید، سرمایه‌گذاران بیش از گذشته به کیفیت دارایی، هزینه تولید، میزان بدهی، سرمایه مورد نیاز برای توسعه، امنیت زنجیره تأمین و توان شرکت برای مدیریت ریسک توجه می‌کنند.
در چنین شرایطی شرکت‌هایی که پروژه‌های سرمایه‌بر، هزینه تولید بالا یا وابستگی بیشتری به انرژی و حمل‌ونقل دارند، در برابر شوک‌های ژئوپلیتیک و مالی آسیب‌پذیرتر خواهند بود.
سقوط ارزش ۵۰ شرکت بزرگ معدنی جهان از ۲.۷۵ تریلیون دلار به حدود ۲.۰۴ تریلیون دلار، در نهایت تصویری از بازاری است که سرمایه‌گذاران آن نسبت به آینده صنعت معدن محتاط‌تر شده‌اند. این احتیاط در شرایطی رخ می‌دهد که تقاضای بلندمدت برای بسیاری از مواد معدنی همچنان به دلیل توسعه زیرساخت‌های برق، گذار انرژی، خودروهای برقی و مراکز داده رو به افزایش است.
بنابراین چالش اصلی معدن جهان فقط یافتن ذخایر جدید یا افزایش تولید نیست بلکه جذب سرمایه برای تبدیل این ذخایر به پروژه‌های اقتصادی نیز به یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت تبدیل شده است.