بازدید خبر: 1
به گزارش پایگاه خبری «معدن نامه»، پنجمین سمینار تحلیلی اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران روز یکشنبه ۱۷ آبان با موضوع «عملکرد و برنامه‌های زنجیره معدن و فولاد» و با حضور مسئولان دولتی، مدیران شرکت‌های فولادی و معدنی و تحلیلگران بازار سرمایه برگزار شد.
ظرفیت ۵۵ میلیون تنی، تولید ۳۳ میلیون تنی
بهرام سبحانی رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران با اشاره به ظرفیت نصب‌شده صنعت فولاد کشور گفت: ظرفیت فولاد ایران حدود ۵۵ میلیون تن است، در حالی که تولید کشور حدود ۳۳ میلیون تن است و در نتیجه بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید بلااستفاده مانده است.
او با اشاره به روند توسعه صنعت فولاد اظهار کرد: نخستین فولاد کشور در سال ۱۳۵۱ از مسیر سنگ آهن تولید شد اما تا سال ۱۳۸۵ تولید فولاد کشور تنها به حدود ۱۰ میلیون تن رسید و از سال ۱۳۸۵ تاکنون ظرفیت فولاد کشور به ۵۵ میلیون تن افزایش یافته است. این رشد یک تحول بزرگ در صنعت فولاد محسوب می‌شود.
سبحانی با اشاره به ورود بخش خصوصی به صنعت فولاد از سال ۱۳۸۵ گفت: خصوصی‌سازی و ورود شرکت‌های فولادی به بورس در کنار آثار مثبت تبعاتی نیز داشته است. امروز ده‌ها واحد فولادی کوچک وجود دارند که به واحدهای بزرگ‌تر وابسته‌اند و بدون پشتیبانی آن‌ها امکان ادامه فعالیت ندارند.
رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران همچنین نسبت به افزایش هزینه انرژی صنعت فولاد انتقاد کرد و گفت: نباید فولاد را صرفاً به دلیل تصور سودده و برخوردار بودن از منابع مالی، صنعتی دانست که امکان تحمیل هزینه‌های بالاتر انرژی به آن وجود داشته باشد.
وی با اشاره به وجود بیش از ۲۰ میلیون تن ظرفیت خالی در صنعت فولاد، نسبت به ادامه روند سرمایه‌گذاری برای ایجاد ظرفیت‌های جدید انتقاد کرد و گفت: سرمایه‌ها همچنان به سمت توسعه صنعت حرکت می‌کنند.
سبحانی همچنین تأکید کرد: ایجاد نیروگاه و استخراج گاز وظیفه تولیدکننده فولاد نیست و بنگاه‌ها و نهادهای دولتی نباید هزینه‌های جدید را از محل منابع سهامداران تأمین کنند.
وی همچنین نسبت به نحوه بازگشت ارز حاصل از صادرات و تفاوت آن با نرخ ارز مورد استفاده برای تأمین نهاده‌های تولید انتقاد کرد.
به گفته سبحانی بخش عمده توسعه صنعت فولاد از سال ۱۳۸۵ از محل درآمد خود شرکت‌ها انجام شده و منابع دولتی نقش اصلی در این توسعه نداشته‌اند.
فولاد باید تکلیف خود را با بازار آزاد مشخص کند
حجت‌الله صیدی معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی و رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار صنعت فولاد را یکی از شاخص‌های سنجش ظرفیت توسعه کشور دانست و گفت: دهه ۸۰ دوره اوج توسعه صنعت فولاد بود و این توسعه در مجموع به‌درستی انجام شد.
وی افزود: تکمیل و متوازن‌سازی زنجیره، سرمایه‌گذاری در فناوری و تعیین تکلیف رابطه صنعت فولاد با بازار آزاد مهم‌ترین مسائل پیش روی صنعت فولاد هستند.
صیدی ادامه داد: صنعت فولاد یا باید بازار آزاد را بپذیرد یا به شرایط اقتصادی دهه ۶۰ بازگردد. شکاف ارزی مورد اعتراض سازمان بورس نیز قرار دارد و این شکاف چیزی جز رانت ایجاد نمی‌کند.
رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار همچنین اعلام کرد: سازمان بورس و اوراق بهادار در حد توان و حتی فراتر از آن، پیگیر حقوق سهامداران و ذی‌نفعان صنعت فولاد است.
وی با اشاره به نقش بورس کالا در کشف قیمت‌ها، از فعالان این بازار خواست قواعد عرضه و تقاضا را رعایت کنند و گفت: بازار سرمایه برای سرمایه‌گذاری در فناوری صنعت فولاد آمادگی دارد و نسبت به آینده این صنعت خوش‌بین است.
تصمیم‌ها باید با تشکل‌ها هماهنگ شوند
سیدجواد جهرمی مدیرعامل بورس کالای ایران نیز در واکنش به انتقادهای مطرح‌شده از سوی مدیران فولادی، بر ضرورت تعامل با انجمن‌ها و تشکل‌های تخصصی تأکید کرد.
وی گفت: بورس کالا قائل به آن است که تصمیمی بدون همفکری با انجمن‌ها و تشکل‌ها اتخاذ نشود و این مجموعه همواره از پیشنهادها و انتقادها استقبال کرده است.
جهرمی با رد انتقادها درباره خلق‌الساعه بودن تصمیمات بورس کالا، گفت: تصمیم‌ها یک هفته یا نهایتا چند روز پیش از اجرا اطلاع‌رسانی می‌شوند و باید پذیرفت که میان طیف‌های مختلف زنجیره فولاد اختلاف نظر وجود دارد.
به گفته مدیرعامل بورس کالای ایران، ارزش معاملات این بورس در سال گذشته به ۴۵ میلیارد دلار رسیده که معادل حدود نیمی از ارزش بازار مالی است.
وی تأکید کرد: در چنین شرایطی باید زمان و ظرفیت بیشتری برای توسعه ابزارهای مالی اختصاص یابد.
چالش امروز فولاد «بقا» است
علیرضا ابراهیمی مدیرعامل میدکو نیز سنگ آهن را مهم‌ترین پیشران صنعت فولاد دانست و گفت: تولید سنگ آهن کشور اکنون بیش از ۱۰۰ میلیون تن است و ذخایر سنگ آهن، گاز، انرژی ارزان و نیاز به اشتغال، از مهم‌ترین محرک‌های رشد صنعت فولاد بوده‌اند.
وی در عین حال عدم توازن در بخش‌های مختلف زنجیره، توسعه نامتوازن محصولات تخت و طویل و مشکلات زیرساختی، به‌ویژه کمبود انرژی را از مهم‌ترین چالش‌های صنعت فولاد دانست.
ابراهیمی افزود: صنعت فولاد به اندازه کافی به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر و بخش پایین‌دست زنجیره حرکت نکرده است و ناترازی‌ها در سال ۱۴۰۴ به از دست رفتن ۹ میلیون تن تولید منجر شده‌اند.
وی همچنین محدودیت‌های لجستیکی و رشد ناکافی تولیدات صنعتی را از دیگر موانع پیش روی صنعت فولاد دانست و تأکید کرد: مزیت رقابتی دسترسی به برق و گاز ارزان برای فولاد از بین رفته است.
مدیرعامل میدکو خاطرنشان کرد: در شرایط کنونی جذابیت سرمایه‌گذاری جدید در صنعت فولاد کاهش یافته است. فولادسازان به دلیل تحریم محصولات خود را ۵ تا ۱۰ درصد ارزان‌تر می‌فروشند و در مقابل، مواد اولیه و قطعات یدکی را ۵ تا ۱۰ درصد گران‌تر خریداری می‌کنند.
ابراهیمی با بیان اینکه صنعت فولاد دیگر صرفاً با مسئله توسعه مواجه نیست، گفت: چالش امروز صنعت فولاد توسعه نیست، بقا است.
وی همچنین ثبات در سیاستگذاری را یکی از مهم‌ترین نیازهای صنعت فولاد عنوان کرد.
حکمرانی صنعت فولاد همپای توسعه آن رشد نکرده است
مهدی طغیانی نایب‌رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس نیز با اشاره به رشد صنعت فولاد در دهه‌های گذشته گفت: حکمرانی صنعت متناسب با رشد آن توسعه نیافته و نظام تصمیم‌گیری کنونی به یک بحران تبدیل شده است.
وی اظهار کرد: از دهه ۸۰ کشور از یک مدل اقتصادی دولتی به سمت مدلی غیرمتمرکز حرکت کرده و این تغییر باعث جذب حجم قابل توجهی از سرمایه کشور در صنعت فولاد، حتی بیش از نیاز کشور، شده است، در حالی که نظام حکمرانی هنوز نسبت به پیامدهای این مدل واکنش مناسب نشان نداده است.
طغیانی ریشه ناترازی انرژی صنعت فولاد را نیز در همین مدل حکمرانی دانست و گفت: وزارت صمت رهبر ارکستر حکمرانی صنعت فولاد است.
به گفته وی وزارت صمت برای بحران انرژی که امروز صنعت فولاد را درگیر کرده، به اندازه کافی آماده نبوده است.
طغیانی همچنین تأکید کرد: اقتصاد آزاد نیازمند استفاده از ابزارهای مالی برای توسعه است، در حالی که چنین مدلی در اقتصاد ایران به شکل کامل برقرار نیست.
فاصله فناوری ایران با رهبران جهانی ۱۰ تا ۱۵ سال است
همچنین علیرضا رحیم مدیرعامل فولاد هرمزگان در تشریح عملکرد این شرکت در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ گفت: فولاد هرمزگان در این دوره رکورد جدیدی در تولید شش‌ماهه اسلب ثبت کرده است.
او با اشاره به تغییر قواعد رقابت در صنعت فولاد جهان گفت: مازاد ظرفیت جهانی و رشد محدود تقاضا، ادامه توسعه ظرفیت بدون داشتن محصول متمایز و بازار مشخص را با ریسک همراه کرده است.
رحیم تأکید کرد: آینده فولاد به یک فناوری واحد وابسته نیست، بلکه مجموعه‌ای از فناوری‌ها از جمله دیجیتال، هوش مصنوعی، محصولات ویژه، اقتصاد چرخشی، بازیابی حرارت، بهره‌وری انرژی، خوراک منعطف، آمادگی هیدروژنی و تولید آهن کم‌کربن مسیر آینده صنعت را مشخص می‌کنند.
وی ادامه داد: فاصله صنعت فولاد ایران با رهبران جهانی از منظر فناوری ۱۰ تا ۱۵ سال، از منظر دیجیتال ۸ تا ۱۲ سال و از منظر مدل کسب‌وکار ۷ تا ۱۰ سال است.
مدیرعامل فولاد هرمزگان همچنین گفت: ناترازی انرژی باعث از دست رفتن تولید، انتقال سرمایه صنعت به سمت زیرساخت و تأخیر در یادگیری فناوری شده است.
به گفته وی، زنجیره فولاد ایران تا سال ۱۴۱۰ به حدود ۱۴ میلیارد یورو سرمایه‌گذاری زیرساختی نیاز دارد و اگرچه صنعت در تأمین زیرساخت مشارکت کرده، پایداری تأمین همچنان یک مسئله جدی است.
رحیم تأکید کرد: ایجاد زیرساخت باید در نهایت به کاهش محدودیت‌ها و افزایش پایداری تولید منجر شود و در مرحله‌ای که صرفه‌جویی دیگر پاسخگوی کاهش هزینه‌ها نیست، باید به فناوری متوسل شد.
قیمت گاز ۴۳۰ درصد افزایش یافته است
محمد محیاپور مدیرعامل توسعه آهن و فولاد گل‌گهر نیز با اشاره به افزایش قیمت گاز، گفت: صنعت فولاد از شهریور ۱۴۰۳ تا مهر ۱۴۰۵ با افزایش ۴۳۰ درصدی بهای گاز طبیعی مواجه شده است.
وی این افزایش را یکی از عوامل افزایش مکرر قیمت آهن اسفنجی دانست و بر ضرورت بازنگری در سیاست قیمت‌گذاری گاز صنایع تأکید کرد.
محیاپور گفت: ارزش تولید از دست‌رفته و از بین رفتن بخشی از بازارهای صادراتی، از پیامدهای محدودیت انرژی بوده و بیشترین ارزش تولید از دست‌رفته صنعت فولاد در سال ۱۴۰۴ مربوط به آهن اسفنجی بوده است.
وی همچنین با اشاره به سهم ۱۵ درصدی صادرات زنجیره آهن و فولاد از صادرات غیرنفتی کشور، از تصمیم‌گیری جزیره‌ای وزارتخانه‌های نیرو، صمت، نفت و اقتصاد و همچنین بورس کالا درباره صنعت فولاد انتقاد کرد.
اصلاح فرمول قیمت‌گذاری گاز صنایع و اختصاص سهمیه گاز بیشتر به صنایع حیاتی زنجیره، از جمله راهکارهایی بود که محیاپور برای بهبود وضعیت صنعت پیشنهاد کرد.
فولاد ایران در تنگنای سود قرار گرفته است
ابوتراب فاضل رئیس هیات‌مدیره آهن و فولاد غدیر ایرانیان وضعیت صنعت فولاد را تنگنای سود توصیف کرد و گفت: تولید فولاد ایران طی هفت سال گذشته درجا زده است.
وی با اشاره به رشد رقبا گفت: ویتنام در سال جاری از ایران عبور کرده و بخش قابل توجهی از ظرفیت بیلت و بلوم کشور خالی مانده است.
فاضل همچنین حاشیه سود جهانی صنعت فولاد را کمتر از سطح پایدار ارزیابی کرد و گفت: صنعت فولاد ایران علاوه بر چالش‌های ذاتی مانند ناترازی انرژی، با مشکلات نهادی از جمله بهره‌وری، سهامداری خصولتی، اکوسیستم دیجیتال، سیاستگذاری و هماهنگی نهادی مواجه است.
وی همچنین گاز را که زمانی مزیت نسبی صنعت فولاد ایران بود، یک فرصت از دست‌رفته دانست و خروج از ساختار خصولتی، تحول دیجیتال در زنجیره ارزش و حرکت به سمت فلزات سنگین را از راهکارهای پیشنهادی برای آینده صنعت عنوان کرد.
بازار سرمایه همچنان به فولاد امیدوار است
المیرا تومرایی قائم‌مقام مدیرعامل گروه مالی کیان، صنعت فولاد را یکی از صنایع پایه کشور دانست و گفت: این صنعت ارتباط گسترده‌ای با سایر صنایع دارد و همچنان از ظرفیت‌های بالقوه برای سرمایه‌گذاری برخوردار است.
وی تأکید کرد: ارتباط میان بازار سرمایه و صنعت فولاد می‌تواند به ایجاد ارزش افزوده منجر شود و تجربه سال‌های اخیر نشان داده که صنعت فولاد علاوه بر ظرفیت‌های فنی و تولیدی، از توان انسانی و مدیریتی برخوردار است.
مسعود جعفری مدیر دپارتمان تحلیلگران گروه مالی کیان نیز با اشاره به تحولات بازار جهانی فولاد گفت: حاشیه سود فولادسازان چینی به حداقل رسیده، اما دولت چین همچنان ترجیح می‌دهد با حمایت از این صنعت، تولید آن را حفظ کند.
وی هشدار داد: کسری گاز در زمستان می‌تواند به کسری برق نیز منجر شود و کاهش عملیات صنایع، یکی از پیامدهای اصلی این وضعیت خواهد بود.
جعفری همچنین گفت بازده اقتصادی تولید فولاد، افزایش بیشتر نرخ نهاده‌های انرژی را توجیه نمی‌کند و در صورت افزایش نرخ انرژی، توسعه واحدهای احیا با چالش جدی مواجه خواهد شد.
سعید اسلامی بیگدلی تحلیلگر ارشد بازارهای مالی نیز با اشاره به تغییرات بازار جهانی فولاد گفت: موتور تقاضای جهانی فولاد در حال حرکت از چین به سمت هند است.
به گفته وی تقاضای جهانی فولاد در سال ۲۰۲۶ تقریباً ثابت خواهد بود و در سال ۲۰۲۷ بازیابی تدریجی آن آغاز می‌شود.
گفتنی است در این رویداد از مدیران عامل شرکت فولاد آلیاژی ایران (فولاژ) و هلدینگ میدکو به عنوان چهره‌های پیشبرنده در خلق ارزش تجلیل شد. این تقدیر، ناظر بر ارزیابی شاخص‌های عملکردی بنگاه‌ها در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ است.